Parktheater, Eindhoven

Parktheater, Eindhoven

Door: Redactie ArchitectuurNL | 14-08-2007

De Stadsschouwburg van Eindhoven was midden jaren negentig aan vernieuwing toe. Het sjieke, luxueuze gebouw van de architecten Geenen en Oskam uit 1964 was technisch verouderd en in de loop der tijd nogal verrommeld door allerlei aanpassingen, maar nog steeds goed bruikbaar. Alleen de bestaande kleine Globezaal voldeed niet meer en verder waren de kantoren nogal onhandig over het gebouw verspreid. Een belangrijke wens was verder om het theaterbezoek uit te breiden tot een compleet avondje uit, waarvoor meer horecavoorzieningen nodig zijn. Vanaf januari 2007 is het nieuwe theater in gebruik.
Architect Arie van Rangelrooy van Architecten-en-en, die eerder het Eindhovense stadhuis heeft gerenoveerd, ontwikkelde een nieuw concept voor het theater. De nieuwe kleine zaal met een capaciteit van 500 plaatsen is geïnspireerd op het Teatro Central in Sevilla, dat ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling van 1989 werd gebouwd. Een flexibele zaal met een vlakke vloer waarbij zaal en toneeltoren elkaar geheel overlappen. Een verplaatsbare tribune maakt allerlei indelingen mogelijk.


Belangrijkste ontwerpbeslissing was de positie van deze nieuwe zaal ten opzichte van het monumentale, symmetrische gebouw. Globaal waren er drie mogelijkheden: ten noordoosten aan het nabijgelegen plantsoen, aan de kop van het gebouw of ten zuidoosten grenzend aan het park. Deze laatste optie is gekozen. De nieuwbouw is als autonoom object vormgegeven en via een glasstrook verbonden met het bestaande gebouw. In de hierdoor ontstane tussenzone (Intermezzo) is een centrale, informele foyer gecreëerd. Ook is hier een plek gevonden voor een invalidenlift.

Entreehal en Globezaal
De hoofdentree is in ere hersteld en doordat alle kantoorfuncties hier zijn weggehaald konden kassa en garderobe hier worden geconcentreerd. In het bestaande gebouw is zo een open centrale ruimte ontstaan, een ‘cultureel verkeersplein’. De oude Globezaal is omgevormd tot een ovaal auditorium. De zaal is met hout bekleed en wordt vooral gebruikt voor ontvangsten, recepties en presentaties. In het oude gebouw zijn de oorspronkelijke kleurstellingen hersteld zoals de goudgele vaste vloerbedekking, zijn de stoelen opnieuw bekleed en zijn de aanwezige kunstwerken gehandhaafd. Het kunststucwerk rond de grote zaal is hersteld en er is alleen een klein regiedeurtje naadloos in opgenomen.

Opzet nieuwbouw
De nieuwe zaal ligt op hetzelfde niveau als de bestaande. Dit heeft belangrijke logistieke voordelen, vooral bij het laden en lossen. Achter de nieuwe zaal en haaks op de oude zaal is een nieuw expeditiegedeelte gesitueerd, met alle voorzieningen voor het in- en uitladen van de vaak omvangrijke decors. Hierdoor wordt de overlast voor de omgeving – het theater grenst aan een woonwijk – tot een minimum beperkt. De kleedkamers zijn geconcentreerd in het oude gebouw onder de bestaande grote zaal. Hier is een extra repetitieruimte toegevoegd.
Het feit dat de nieuwe zaal op hetzelfde niveau als de oude ligt levert echter wel een aantal technische problemen op. Vanwege de grondwaterstand was het niet mogelijk het gebouwdeel onder de nieuwe zaal in te graven. Door de vloer zo dun mogelijk te houden was het mogelijk deze onderste laag waar zich de kantoren en de kaartreceptie bevinden een verdiepinghoogte van 2,60 meter te geven. Minimaal, maar nog net acceptabel. Alle installaties bevinden zich in de begane grondvloer van het kantoor en de verlichting hangt los in de ruimte. De dunne, maar wel geluiddichte zaalvloer wordt gedragen door fraai vormgegeven V-vormige betonnen kolommen met een fiks wapeningspercentage. Via rubber blokken wordt trillingsoverdracht vermeden. Door het hart van de kolommen te openen ogen ze minder massaal. Het kantoorgedeelte krijgt daglicht uit de glazen zijgevel en uit het glazen tussenlid. Aan de straatkant naast de nieuwe zaal is een restaurant gevestigd, dat ook voor passanten toegankelijk is. Aan de aparte entree bij het kantoorgedeelte ligt de reserveringskassa.

Gevels en lichtkunstwerk
De nieuwe theaterzaal is als een volkomen autonoom rechthoekig volume naast het van siermetselwerk voorziene bestaande gebouw gezet. Het gebouw heeft een grotendeels gesloten gevel van gepolijste betonpanelen met als verlevendiging een vlindervormig patroon. De dakrand is hoog doorgezet om de batterij installaties aan het zicht te onttrekken. De noordoostgevel die grenst aan het bestaande gebouw is voorzien van een bovenrand met een belettering van speciale betonpanelen. De letters zijn 2,40 m. hoog. De terugliggende wand daaronder van melkglas is voorzien van een lichtkunstwerk van Herman Kuijer. 6144 led-lampjes, die dag en nacht van kleur veranderen, zorgen voor een verrassend kleurig accent. Vooral ’s avonds heeft het gebouw daardoor een feestelijke uitstraling.
Aan de onderzijde is de gesloten doos voorzien van een glazen omloop. De gevels zijn opgebouwd uit glasplaten met een gezeefdrukte print met een fragment van een theaterdecor; de groene kleur verwijst bovendien naar het nabijgelegen park. De theaterzaal heeft hier een apart omlijst raam. Hiermee kan de buitenwereld bij een theaterstuk getrokken worden of er kunnen buiten voorstellingen gegeven worden voor bezoekers binnen.

Nieuwe theaterzaal
Het raam brengt ook daglicht in de theaterzaal zodat het prettiger werken is bij de opbouw. Via een vouwwand is het raam volledig af te sluiten.
De zaal van 20 bij 30 meter heeft wanden van TT-vloerplaten. Deze 25 meter lange vloerplaten zijn in één keer overeind gezet. Zeven betonschijven dragen stalen dakspanten. Onderin is de zaal geheel van hout; wanden en vloeren vormen een eenheid. Daarboven bepaalt de theatertechniek het uiterlijk. De trekken zijn opgehangen aan een staalconstructie en bereikbaar via een roostervloer hoog in het gebouw. In de roodgeverfde zijgevel zijn de luchtuitblazers vormgegeven als decoratieve knoppen.

Puristen zullen misschien bedenkingen hebben bij de rigoureuze uitbreiding van de oude schouwburg. Het vrijstaande symmetrische object heeft er een dominant bouwdeel bij gekregen. Maar dit nieuwe bouwdeel is volledig autonoom en herkenbaar als toevoeging. Het verhoogt de praktische bruikbaarheid van het theater en heeft ervoor gezorgd dat het interieur van het bestaande gebouw weer in oude glorie kon worden hersteld. Bovendien is er nu vanuit de glazen verbindingsgang goed zicht op het bijzondere siermetselwerk van de oude buitengevel, die hier in het interieur is opgenomen.

Projectgegevens

ProjectarchitectArie van Rangelrooy
MedewerkerPim van der Linden
OpdrachtgeverGemeente Eindhoven / Stadsschouwburg Eindhoven
Hoofdaannemer Heijmans IBC Bouw, Best
Adviseur constructieArcadis Bouw & Vastgoed, Den Bosch
Adviseur installaties Uticon Ingenieursbureau, Eindhoven
Adviseur akoestiek Drosserblesgraaf Eindhoven
Adviseur toneeltechniek Stakebrand, Heeze
Adviseur kantoorconcept Concept-International, Maastricht
InterieurarchitectArchitecten-en-en
LichtkunstwerkHerman Kuijer, Eindhoven
Oplevering nieuwbouw Najaar 2005
Oplevering renovatie Najaar 2006
Bruto vloeroppervlaktem2 (nieuwbouw) en 12000 m2 (bestaand)
Bouwsom€ 20.000.000 incl. installaties, excl. inrichting en BTW
Leveranciers
Liften Kone, Den Haag
Hekwerk en vitrines Xander Spronken, Geulle
Kunstwerk kantoor + receptiePaul Gallis, Amsterdam
TekstPaul Groenendijk
Foto’sGer van der Vlugt en François Eyck (avondfoto)

Gerelateerd

Tags: , , ,

    Schrijf een reactie

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.