Op 4 oktober opent de tentoonstelling ‘de Stadsvilla’ in de expozaal van De Singel. De tentoonstelling die is ingericht door architectenbureau Dogma gaat over een oplossing om wonen in de stad weer betaalbaar te maken: de Stadvilla. De organisatie ligt in handen van het Vlaams Architectuurinstituut de die architecten vroeg om hun onderzoek naar dit thema in de tentoonstelling uit de doeken te doen.
Vlaanderen kent de ‘Stadvilla’ niet. Althans niet in een stedelijke context en al zeker niet in collectief gebruik. De Vlaamse villa’s situeren zich eerder in de buitenwijken en dragen bij tot de verstedelijking van het platteland. Het is een gebouwtype dat aantrekkelijk is voor gezinnen uit de middenklasse en het wordt beschouwd als een veilige investering.
Villa naar de stad
Dogma wil de villa naar de stad brengen en kijkt daarvoor naar voorbeelden uit het buitenland en uit het verleden. Martino Tattara: “In Rome en in sommige steden in Zwitserland zijn stadsvilla’s vaak heel dicht op elkaar gebouwd. Maar de ruimte ertussen is vaak erg kwaliteitsvol, dankzij de aanwezigheid van bomen en royale balkons die een buffer vormen tussen de binnen- en buitenruimte. Het is dus een gebouwtype dat een hoge dichtheid mogelijk maakt. Tegelijkertijd creëert het een interessante relatie tussen een groene omgeving en het huiselijke.”
Dogma haalt niet alleen inspiratie uit verschillende Europese steden, maar kijkt ook over de grote plas. In de jaren 1930 werd in Queens, New York het coöperatieve wooncomplex Jackson Heights opgetrokken. Annalisa Massari (medewerker Dogma): “In Jackson Heights werden stadsvilla’s gebruikt om tuinappartementen te creëren die samen een stadsblok vormen. Opgetrokken rond een centraal gelegen collectieve tuin.”
Naast historische en hedendaagse voorbeelden van stadsvilla’s toont de tentoonstelling ook de resultaten van Dogma’s experimenten in Antwerpen en in vier andere steden. De buitenlandse cases omvatten een sociaal woonblok in de stad Aguascalientes in Mexico en een prototype voor coöperatieve huisvesting in Tunis. Deze is gebaseerd op een herinterpretatie van de beroemde Villa Baizeau van Le Corbusier. Het derde voorbeeld is een prototype voor sociale huisvesting voor Udine in Italië. Het laatste is en een plan voor een gemeenschappelijke woon- en werkruimte voor kunstenaars in Berlijn.
De stadsvilla in Antwerpen
De drie experimenten in Antwerpen zijn een poging om de stad te verdichten met betaalbare wooneenheden op basis van het model van de stadsvilla. De drie projecten kwamen samen met de Antwerpse Stadsbouwmeester en het Vlaams Architectuurinstituut tot stand. Martino Tattara: “We selecteerden drie woonblokken. Eén in de 19e-eeuwse stadsgordel, één in de 20e-eeuwse gordel en een derde op Linkeroever. Drie dichtbevolkte gebieden waar we onderzochten wat de voordelen kunnen zijn als we de typologie van de stadsvilla inbedden in een bestaande stedelijke context.”
De resultaten van deze hypothetische ontwikkelingen zijn gevisualiseerd in de tentoonstelling. Het is de hoop van Dogma en het VAi dat dit de discussie opent over hoe steden beter zijn te verdichten. Annalisa Massari: “Het doel van deze experimenten is om te komen tot een soort prototype van een stadsvilla 2.0 dat gebruikt kan worden voor meer collectieve en gemeenschappelijke manieren van wonen en leven. Het prototype moet flexibel genoeg zijn om in te zetten in verschillende contexten en voor verschillende behoeften en gebruikers. Het zou alles kunnen zijn tussen een eenkamerappartement en groepswoningbouw.”
Praktisch
Titel: Dogma: Stadsvilla
Openingslezing door Dogma | op 03.10.2024 om 20:00u in De Singel, Blauwe Zaal – Desguinlei 25, 2018 Antwerpen
Tentoonstelling van 04 oktober 2024 tot 09 februari 2025
Locatie: Vlaams Architectuurinstituut in De Singel, Antwerpen
Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Ontvang iedere week het laatste nieuws en informatie op het gebied van architectuur in uw mailbox.
